Podatek od pożyczki: ile wynosi PCC i kiedy jesteś zwolniony?

Czy od pożyczki płaci się podatek?

Tak, jeśli nie obejmuje Cię zwolnienie. Odpowiedź zależy głównie od tego, kto pożycza i ile:

Kto pożycza	Kwota	Podatek	PCC-3
Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha	do 36 120 zł łącznie*	0 zł	nie
Ta sama grupa	powyżej 36 120 zł	0 zł, jeśli złożysz PCC-3 w 14 dni i masz dowód przelewu lub przekazu; inaczej 0,5%	tak
Zięć, synowa, teściowie	do 36 120 zł łącznie*	0 zł	nie
Zięć, synowa, teściowie	powyżej 36 120 zł	0,5%	tak
Znajomy lub inna osoba	do 1000 zł	0 zł	nie
Znajomy lub inna osoba	powyżej 1000 zł	0,5%	tak
Bank lub firma pożyczkowa	dowolna	brak PCC (czynność w ramach VAT)	nie

* Limit obejmuje tę pożyczkę oraz wcześniejsze pożyczki od tej samej osoby z roku ostatniej pożyczki i 5 lat poprzedzających ten rok. Sam fakt otrzymania pożyczki nie jest dochodem i nie wpisujesz go do PIT.

PCC od pożyczki: stawka, kto płaci i kiedy

• Stawka: 0,5% wartości pożyczki.
• Kto płaci: biorący pożyczkę. Przy kilku biorących na jednej umowie odpowiadają solidarnie.
• Termin: 14 dni od zawarcia umowy, ten sam na deklarację i zapłatę. Liczy się data umowy, nie data przelewu.
• Gdzie: urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania biorącego, elektronicznie (e-Urząd Skarbowy) albo na papierze.
• Stawka sankcyjna 20%: gdy powołujesz się przed urzędem na umowę, od której nie zapłacono podatku. Dotyczy też pożyczki rodzinnej bez dowodu przelewu lub przekazu.

Podatek od pożyczki w rodzinie

Najbliższa rodzina to małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Pożyczka od nich jest zwolniona bez górnego limitu, ale powyżej 36 120 zł musisz spełnić dwa warunki:

1. złożyć PCC-3 w 14 dni od zawarcia umowy,
2. udokumentować otrzymanie pieniędzy: przelew na rachunek płatniczy, inny rachunek w banku lub SKOK albo przekaz pocztowy.

Tego terminu nie można przywrócić. Spóźnienie choćby o dzień oznacza utratę zwolnienia i podatek 0,5%. Dowodów nie dołączasz do deklaracji, ale musisz je mieć, gdy urząd o nie poprosi. Termin zwrotu pożyczki i to, na co wydasz pieniądze, nie wpływają na zwolnienie. Pożyczka zawarta u notariusza nie wymaga PCC-3, ale przelew nadal trzeba udokumentować.

Podatek od pożyczki od znajomego

Znajomi, partnerzy bez ślubu czy dalsza rodzina mają zwolnienie tylko do 1000 zł. Od wyższej pożyczki biorący składa PCC-3 i płaci 0,5%. Przepisy nie zwalniają tu z podatku nawet wtedy, gdy pożyczka jest bez odsetek.

Przykłady z kwotami

Sytuacja	Co zrobić	Podatek
30 000 zł od ojca, pierwsza pożyczka w okresie	nic, mieści się w limicie	0 zł
15 000 zł od mamy, a później kolejne 25 000 zł od niej	łącznie 40 000 zł: PCC-3 w 14 dni od ostatniej pożyczki, dowód przelewu	0 zł
50 000 zł od siostry przelewem	PCC-3 w 14 dni (sama kopia umowy nie wystarczy)	0 zł
100 000 zł od ojca, PCC-3 złożone po 18 dniach	zwolnienie przepada	500 zł
20 000 zł od znajomego	PCC-3 w 14 dni i zapłata	100 zł
800 zł od znajomego	nic	0 zł
10 000 zł chwilówki lub kredytu z banku	nic, PCC Cię nie dotyczy	0 zł

Jak złożyć PCC-3 krok po kroku

1. Przygotuj umowę pożyczki (możesz użyć naszego wzoru umowy pożyczki) i sprawdź datę zawarcia.
2. Wypełnij PCC-3 w e-Urzędzie Skarbowym (podatki.gov.pl) albo pobierz formularz i złóż go w urzędzie lub wyślij pocztą.
3. Przy kilku biorących na jednej umowie dołącz PCC-3/A dla każdej kolejnej osoby.
4. Jeśli wychodzi podatek, zapłać go na rachunek urzędu w tym samym terminie.
5. Zachowaj umowę, potwierdzenie złożenia i dowód przelewu pożyczki.

Podatek od odsetek od pożyczki

Odsetki to już dochód pożyczkodawcy. Od odsetek z pożyczki prywatnej płaci on 19% zryczałtowanego podatku (art. 30a ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT). Biorący pożyczkę będący osobą prywatną nie pobiera tego podatku, więc pożyczkodawca rozlicza go sam w zeznaniu rocznym. Przy formularzu najczęściej wskazuje się PIT-38; w razie wątpliwości zapytaj urząd skarbowy lub Krajową Informację Skarbową (801 055 055).

Przykład: 10 000 zł na rok przy 8%: odsetki 800 zł, podatek 152 zł. Zwrot samej kwoty 10 000 zł nie jest dochodem. Maksymalne odsetki w umowie to obecnie 14,5% rocznie (jak je liczyć).

Pożyczka z banku a podatek

Kredyt, karta kredytowa czy chwilówka z firmy pożyczkowej nie wymagają od Ciebie PCC, bo to działalność objęta VAT (także zwolniona z VAT). Tu podatek nie jest kosztem, a o cenie decydują odsetki i opłaty. Porównuj je według RRSO (co to jest RRSO) w rankingu pożyczek, a różnice między produktami opisujemy we wpisie kredyt a pożyczka.

Najczęstsze pytania

Kto płaci podatek od pożyczki?

PCC płaci biorący pożyczkę. Pożyczkodawca płaci tylko podatek dochodowy od otrzymanych odsetek.

Czy pożyczka od rodziców jest opodatkowana?

Do 36 120 zł (łącznie z wcześniejszymi pożyczkami od tej osoby z 5 lat) nie ma podatku ani zgłoszenia. Powyżej zwolnienie działa, jeśli w 14 dni złożysz PCC-3 i masz dowód przelewu lub przekazu.

Co się stanie, gdy spóźnię się z PCC-3?

Przy pożyczce rodzinnej tracisz zwolnienie i płacisz 0,5%, bo terminu nie można przywrócić. Gdy podatek jest należny, złóż deklarację i zapłać jak najszybciej, a sposób naprawienia spóźnienia ustal z urzędem skarbowym.

Czy pożyczkę trzeba wpisać do PIT?

Nie. Otrzymana pożyczka nie jest dochodem i nie trafia do zeznania. W PIT rozlicza się tylko odsetki po stronie pożyczkodawcy.

Czy od chwilówki płaci się PCC?

Nie. Pożyczka z firmy pożyczkowej lub banku to czynność objęta VAT, więc PCC nie występuje.

Źródła

• Pożyczka w rodzinie a podatek PCC (podatki.gov.pl, aktualizacja 28.05.2026).
• PCC: ulgi i zwolnienia (podatki.gov.pl, aktualizacja 15.12.2025).
• Rozliczenie podatku PCC od pożyczki (Ministerstwo Finansów).
• Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych i ustawa o PIT, art. 30a (ISAP).

To informacje ogólne, nie porada podatkowa. W nietypowej sytuacji zapytaj urząd skarbowy lub Krajową Informację Skarbową.